Rijksoverheidslogo
Nationaal Kenniscentrum Alternatieven voor dierproeven

Nanotechnologie

Nanomaterialen

Nanotechnologie maakt het mogelijk om stoffen op moleculair niveau te beïnvloeden en zo materialen met nieuwe eigenschappen te creëren. Hierdoor ontstaat een nieuwe generatie van technologische toepassingen. Dit opent nieuwe mogelijkheden op diverse gebieden, van gezondheidszorg en voeding tot milieu en landbouw.

Toepassingen

De belangstelling voor de toepassing van nanotechnologie is groot. Nanodeeltjes (1 tot 100 nanometer groot; 1 nanometer = 1 miljoenste millimeter) worden inmiddels in diverse producten toegepast zoals uv-filters in zonnebrandcrème en materiaalversterkers in autobanden. Op medisch gebied wordt nanotechnologie ondermeer gebruikt bij de ontwikkeling van implantaten en de ontwikkeling van steeds kleinere pacemakers.

Nanotechnologie en de ontwikkeling van 3V-alternatieven

De verwachtingen voor de toepassing van nanotechnologie bij de ontwikkeling van 3V-alternatieven zijn talrijk. Zo kan nanotechnologie bijdragen aan het optimaliseren en het gevoeliger maken van biosensoren, aan de ontwikkeling en miniaturisatie van high-throughput bioreactorsystemen (lab op een chip), voor de screening van toxicologische stoffen, en lead-targeted screening in de geneesmiddelenontwikkeling. De mogelijkheden voor toepassing binnen het 3V-onderzoek moeten zich nog wel bewijzen.

nanotechnologie

Mogelijke risicos en nadelen

Nanotechnologie kan een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van 3V-methoden, maar het kan ook zorgen voor een toename van het proefdiergebruik. Voor de consequenties hiervan is maatschappelijke aandacht.

Deze mogelijke toename heeft te maken met onderzoek naar de mogelijke schadelijke effecten (de toxiciteit) van nanodeeltjes voor mens en milieu. Daar is nog maar weinig over bekend. Zo kunnen nanodeeltjes in sommige gevallen natuurlijke barrières in het lichaam omzeilen (zoals de huid of de bloed-hersenbarrière). Ook kunnen ze opgenomen worden in de lichaamscellen en daar cellulaire structuren beschadigen. Ook over de verspreiding van de deeltjes in het lichaam en het milieu en eventuele milieu-effecten is weinig bekend.

Nanodeeltjes worden bewust geproduceerd vanwege hun bijzondere eigenschappen. De deeltjes die door deze techniek tot stand komen, hebben andere eigenschappen en gedragen zich anders dan de oorspronkelijke chemische stof waarvan ze gemaakt zijn. Voor de achterliggende mechanisme(n) van de toxiciteit wordt vaak de vergelijking gemaakt met fijnstof. Hierbij spelen de fysische eigenschappen een cruciale rol en niet de chemische samenstelling zoals bij 'normale' chemicaliën. Deze fysische eigenschappen zijn bijvoorbeeld het oppervlak en de grootte. Door deze andere eigenschappen is het beoordelen van de mogelijke risicos van nanodeeltjes lastig.

Meer informatie

RIVM- nanotechnologie

.